← Back to Home

for and while Loops

Loop ဆိုတာ ဘာလဲ?

Loop ဆိုတာ Code တွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ အလိုအလျောက် Run စေတဲ့ နည်းစနစ်ပေါ့။ Programming မှာ အရမ်းအသုံးဝင်တာ။

Python မှာ Loop နှစ်မျိုး ရှိတယ်:

  • for Loop - Sequence (အစီအစဉ်) ကုန်တဲ့အထိ ပတ်တယ်။
  • while Loop - Condition (အခြေနေ) မှန်နေသရွေ့ ပတ်တယ်။

ဒီ Chapter မှာ for နဲ့ while Loop နှစ်ခုလုံးကို အသေးစိတ် လေ့လာရမယ်။

for Loop (The Sequence Loop)

for loop က ပိုမိုက်တယ်။ သူက Infinite Loop (အဆုံးမရှိ loop) မဖြစ်ဘူး။

for loop က while လို Condition ကို စစ်နေတာ မဟုတ်ဘူး။ သူက Sequence (အစီအစဉ်) တစ်ခု ကုန်တဲ့အထိ တစ်ခုချင်း (item by item) ပတ်တာ။

Sequence ဆိုတာ ဘာလဲ?

  • String (စာလုံး) - Python ဆို P, y, t, h, o, n
  • List (စာရင်း) - [Apple, Banana, Cherry]
  • range() - ဂဏန်းတွေ ဥပမာ 0, 1, 2, 3, 4

range() နဲ့ က အသုံးအများဆုံးပဲ။

for Loop Syntax: for variable in sequence:
Indentation (Space ၄ ချက်)။

for Loop with range()

range() ဆိုတာ ဂဏန်းတွေ ထုတ်ပေးတဲ့ function။ for loop နဲ့ အတူတွဲသုံးတာများတယ်။

1. range(stop):

range(5) ဆိုတာ 0 က စ ပြီး 5 မရောက်ခင် (5 မပါဘူး) ဂဏန်းတွေ ထုတ်ပေးတယ်။ (0, 1, 2, 3, 4)

basic_for_loop.py
# num နေရာမှာ ဘယ်နာမည်ပေးပေးရတယ် (i, x, number ကြိုက်တာပေး) # range(5) (0,1,2,3,4) ထဲက ဂဏန်း တစ်ခုချင်း ကို num ထဲ ထည့်ပြီး ပတ်မယ် for num in range(5): print("Looping: " + str(num)) print("Loop ပြီးပြီ။")

Output:

Output
Looping: 0 Looping: 1 Looping: 2 Looping: 3 Looping: 4 Loop ပြီးပြီ။

while loop ထက် အများကြီး ရှင်းတယ်။ Update (+= 1) ရေးစရာ မလိုဘူး။ range() က Auto တိုးပေးသွားတယ်။

2. range(start, stop) - စ နဲ့ ဆုံး သတ်မှတ်တာ:

range(1, 6) ဆိုရင် 1 က စ ပြီး 6 မရောက်ခင် ရပ်တယ်။ (1, 2, 3, 4, 5)

range_start_stop.py
# 1 ကနေ 5 ထိ ရေမယ် for num in range(1, 6): print(f"Number: {num}")

Output:

Output
Number: 1 Number: 2 Number: 3 Number: 4 Number: 5

3. range(start, stop, step) - ခုန်ပြီး ရေတာ:

range(0, 10, 2) ဆိုရင် 0 က စ ပြီး 10 မရောက်ခင် ရပ်မယ်၊ ဒါပေမယ့် တစ်ကြိမ်မှာ 2 ခါခုန်ပြီး ရေတွက်မယ်။ (0, 2, 4, 6, 8)

range_with_step.py
# 2 ခါခုန်ပြီး ရေမယ် (စုံဂဏန်းတွေ) for num in range(0, 10, 2): print(f"Even number: {num}")

Output:

Output
Even number: 0 Even number: 2 Even number: 4 Even number: 6 Even number: 8

4. range() နဲ့ နောက်ပြန်ရေတာ (Counting DOWN):

step ကို အနုတ်ကိန်း သုံးရင် နောက်ပြန်ရေလို့ရတယ်။

countdown.py
# 5 ကနေ 1 ထိ နောက်ပြန်ရေမယ် for num in range(5, 0, -1): print(f"Countdown: {num}") print("Blastoff!")

Output:

Output
Countdown: 5 Countdown: 4 Countdown: 3 Countdown: 2 Countdown: 1 Blastoff!
range():
  • range(5) ဆိုရင် 0, 1, 2, 3, 4 (5 မပါဘူး)
  • range(1, 6) ဆိုရင် 1, 2, 3, 4, 5 (6 မပါဘူး)
  • stop ကိန်း က အမြဲတမ်း မပါဝင်ဘူး

for Loop with String

String ထဲက စာလုံးတွေကို တစ်လုံးချင်း ပတ်လို့ရတယ်။

string_iteration.py
name = "PYTHON" # name ထဲက စာလုံး (char) တစ်ခုချင်း ကို char ထဲ ထည့်ပြီး ပတ်မယ် for char in name: print(char)

Output:

Output
P Y T H O N

for Loop - Practical Example

Example: Shopping List Iteration

ဈေးဝယ်စာရင်း ထဲက ပစ္စည်းတွေကို တစ်ခုချင်း print ထုတ်မယ်။

shopping_list.py
print("=== ဈေးဝယ်စာရင်း ===") shopping_list = ["ထမင်း", "ငါး", "ဟင်းသီးဟင်းရွက်", "သစ်သီး", "နို့"] # စာရင်းထဲက item တွေကို တစ်ခုချင်း ပတ်မယ် for item in shopping_list: print(f"- {item}") print(f"\nစုစုပေါင်း: {len(shopping_list)} မျိုး")

Output:

Output
=== ဈေးဝယ်စာရင်း === - ထမင်း - ငါး - ဟင်းသီးဟင်းရွက် - သစ်သီး - နို့ စုစုပေါင်း: 5 မျိုး

Example: Multiplication Table

မြှောက်ဇယားကို for loop နဲ့ ထုတ်မယ်။

multiplication_table.py
number = 5 print(f"=== {number} ရဲ့ မြှောက်ဇယား ===") for i in range(1, 11): result = number * i print(f"{number} × {i} = {result}")

Output:

Output
=== 5 ရဲ့ မြှောက်ဇယား === 5 × 1 = 5 5 × 2 = 10 5 × 3 = 15 5 × 4 = 20 5 × 5 = 25 5 × 6 = 30 5 × 7 = 35 5 × 8 = 40 5 × 9 = 45 5 × 10 = 50

while Loop (The Condition Loop)

while loop က bro ခုနက သင်ခဲ့တဲ့ if နဲ့ ခပ်ဆင်ဆင် တူတယ်။

  • if က: Condition ကို တစ်ခါ စစ်တယ်။ True (မှန်) ရင် တစ်ခါ run တယ်။ ပြီးပြီ။
  • while က: Condition ကို စစ်တယ်။ True (မှန်) ရင် run တယ်။ ပြီးရင် အပြင် ပြန်မထွက်ဘူး။ အပေါ် (while) ဆီ ပြန်တက်တယ်။ ထပ်စစ်တယ်။ True (မှန်) နေသရွေ့ ထပ်ခါထပ်ခါ run နေမှာ။ Condition False (မှား) သွားမှ ရပ် (Stop) တာ။
while Loop Syntax: while [Condition]:
Indentation (Space ၄ ချက်) က အသက်။
ဒီ Condition က True ဖြစ်နေသရွေ့ ဒီ အတွင်းက Code တွေ ပတ်နေမယ်။

while Loop - Basic Example

ဥပမာ - 1 ကနေ 5 ထိ ရေမယ်:

while_basic.py
count = 1 # 1. စမယ့်ကောင် (Initializer) while count <= 5: # 2. Condition (count က 5 ထက် ငယ်/ညီ နေသ၍) print("Number: " + str(count)) count += 1 # 3. Update (count ကို 1 တိုး) print("Loop ပြီးပြီ။")

Output:

Output
Number: 1 Number: 2 Number: 3 Number: 4 Number: 5 Loop ပြီးပြီ။

ရှင်းလင်းချက်:

count က 1။

Loop 1: 1 <= 5 True လား? True (မှန်) တယ်။ Number: 1 ကို print။ count ကို 1 တိုး (count က 2 ဖြစ်သွား)။ အပေါ်ပြန်တက်။

Loop 2: 2 <= 5 True လား? True။ Number: 2 ကို print။ count ကို 1 တိုး (count က 3 ဖြစ်သွား)။ အပေါ်ပြန်တက်။

Loop 3: 3 <= 5 True လား? True။ print။ count က 4 ဖြစ်။ အပေါ်ပြန်တက်။

Loop 4: 4 <= 5 True လား? True။ print။ count က 5 ဖြစ်။ အပေါ်ပြန်တက်။

Loop 5: 5 <= 5 True လား? True (ညီတယ်လေ)။ Number: 5 ကို print။ count ကို 1 တိုး (count က 6 ဖြစ်သွား)။ အပေါ်ပြန်တက်။

Loop 6: 6 <= 5 True လား? False (မှားပြီ)။

Condition False သွားပြီမို့ while loop အတွင်း လုံးဝ မဝင်တော့ဘူး။ Loop ပြီးသွားပြီ။ အပြင်ကို ခုန်ထွက်ပြီး print(Loop ပြီးပြီ။) ကို Run တယ်။

အန္တရာယ်: Infinite Loop

while loop မှာ အသက် က count += 1 ဆိုတဲ့ Update ပဲ။ bro ဒါကို မေ့ခဲ့ရင်၊ count က 1 ကနေ ဘယ်တော့မှ တက်မလာတော့ဘူး။ 1 <= 5 က အမြဲတမ်း True (မှန်) နေမယ်။

bro Program က Number: 1 ကို ထာဝရ print နေပြီး ရပ်တော့မှာ မဟုတ်ဘူး။ stuck သွားမယ်။ ဒါ သတိထား။

Infinite Loop! Update statement (count += 1) ကို မေ့ရင် Loop က ဘယ်တော့မှ မရပ်တော့ဘူး။ Program က ထာဝရ loop ပတ်နေမယ်။

Infinite Loop ဥပမာ:

infinite_loop_example.py
# ဒီ code က ဘယ်တော့မှ မရပ်ဘူး! count = 1 while count <= 5: print("Number: " + str(count)) # count += 1 ကို မေ့သွားတယ်! # count က 1 အတိုင်း နေမယ် # 1 <= 5 က အမြဲတမ်း True # Loop က ထာဝရ ပတ်နေမယ်!
Infinite Loop ကနေ ထွက်ဖို့က:
  • Windows/Linux: Ctrl + C နှိပ်
  • Mac: Cmd + C နှိပ်
  • တစ်နည်းနည်း နဲ့ Program ကိုရပ်ပစ်ဖို့ပဲ

အမှန်:

correct_while_loop.py
count = 1 while count <= 5: print("Number: " + str(count)) count += 1 # Update ကို မမေ့နဲ့! print("Loop ပြီးပြီ။")

while Loop - Practical Example

Example: Password Retry System

Password မှားရင် ထပ်ရိုက်ခွင့်ပေးမယ့် System။ ဘယ်နှစ်ခါ မှားမလဲ မသိဘူး၊ ဒါကြောင့် while loop သုံးတယ်။

password_retry.py
print("=== Password Retry System ===") correct_password = "python123" max_attempts = 3 attempts = 0 while attempts < max_attempts: password = input(f"Password ထည့်ပါ ({attempts + 1}/{max_attempts}): ") if password == correct_password: print("\n Login Success!") print("Welcome!") break # Password မှန်ရင် Loop ကနေ ထွက်မယ် else: attempts += 1 # မှားတဲ့ အကြိမ် တိုးမယ် remaining = max_attempts - attempts if remaining > 0: print(f" Password မှားနေတယ်။ {remaining} ခါ ကျန်ပါတယ်။\n") else: print("\n ခွင့်ပြုချက် ကုန်သွားပြီ။") print("Account လော့ကျပြီ။")

Sample Run:

Output
=== Password Retry System === Password ထည့်ပါ (1/3): wrong123 Password မှားနေတယ်။ 2 ခါ ကျန်ပါတယ်။ Password ထည့်ပါ (2/3): wrong456 Password မှားနေတယ်။ 1 ခါ ကျန်ပါတယ်။ Password ထည့်ပါ (3/3): python123 Login Success! Welcome!

break Statement

break က Loop ကနေ ချက်ချင်း ထွက်ချင်တဲ့အခါ သုံးတယ်။

break Statement: Loop ထဲမှာ break ကို တွေ့ရင် Loop က ချက်ချင်း ရပ်သွားမယ်။ Loop အပြင်ကို ခုန်ထွက်သွားမယ်။

break with for Loop:

break_for.py
# ဂဏန်း 7 တွေ့ရင် ရပ်မယ် for num in range(1, 11): if num == 7: print("7 တွေ့ပြီ! ရပ်မယ်။") break print(f"Number: {num}") print("Loop အပြင်မှာ")

Output:

Output
Number: 1 Number: 2 Number: 3 Number: 4 Number: 5 Number: 6 7 တွေ့ပြီ! ရပ်မယ်။ Loop အပြင်မှာ

break with while Loop:

break_while.py
# User က quit လို့ ရိုက်မှ ရပ်မယ် print("Game started! ('quit' လို့ရိုက်ရင် ထွက်မယ်)") while True: # Infinite loop ဖန်တီးထား (break နဲ့ပဲ ထွက်မယ်) command = input("Command: ") if command == "quit": print("Game ပိတ်လိုက်ပြီ။") break print(f"bro ရိုက်တာ: {command}")

Practical Example - ရှာဖွေတာ:

search_example.py
fruits = ["သစ်တော်သီး", "ငှက်ပျောသီး", "စတော်ဘယ်ရီ", "သခွားသီး", "သရက်သီး"] search_item = "စတော်ဘယ်ရီ" print(f"'{search_item}' ကို ရှာနေတယ်...") for fruit in fruits: print(f"စစ်နေတယ်: {fruit}") if fruit == search_item: print(f" တွေ့ပြီ: {fruit}") break # တွေ့ပြီဆို ရပ်မယ် else: # Loop က break မဖြစ်ဘဲ ပုံမှန် ပြီးရင် ဒီ else run မယ် print(f" '{search_item}' မတွေ့ဘူး")

Output:

Output
'စတော်ဘယ်ရီ' ကို ရှာနေတယ်... စစ်နေတယ်: သစ်တော်သီး စစ်နေတယ်: ငှက်ပျောသီး စစ်နေတယ်: စတော်ဘယ်ရီ တွေ့ပြီ: စတော်ဘယ်ရီ

continue Statement

continue က လက်ရှိ iteration ကို ကျော်ပြီး နောက် iteration ကို ဆက်လုပ်တာ။ Loop ကနေ ထွက်တာ မဟုတ်ဘူး။

continue Statement: Loop ထဲမှာ continue ကို တွေ့ရင် လက်ရှိ iteration ရဲ့ ကျန်တဲ့ code တွေကို ကျော်ပြီး နောက် iteration ကို တန်းသွားမယ်။

continue with for Loop:

continue_for.py
# မဂဏန်းတွေကိုပဲ print မယ် (စုံဂဏန်း ကျော်မယ်) for num in range(1, 11): if num % 2 == 0: # စုံဂဏန်း စစ်တယ် continue # စုံဂဏန်း ဆိုရင် ကျော်မယ် print(f"Odd number: {num}")

Output:

Output
Odd number: 1 Odd number: 3 Odd number: 5 Odd number: 7 Odd number: 9

continue with while Loop:

continue_while.py
# 1 ကနေ 10 ထိ၊ 5 ကို ကျော်ပြီး print မယ် count = 0 while count < 10: count += 1 # Update လုပ်ရမယ်! if count == 5: continue # 5 ဆိုရင် print မလုပ်ဘဲ နောက်ပတ်ကို သွားမယ် print(f"Number: {count}")

Output:

Output
Number: 1 Number: 2 Number: 3 Number: 4 Number: 6 Number: 7 Number: 8 Number: 9 Number: 10

Practical Example - Input Validation:

input_validation.py
print("=== ဂဏန်း ထည့်ပါ (အနုတ်ကိန်း မထည့်နဲ့) ===") numbers = [] count = 0 while count < 5: num = int(input(f"ဂဏန်း {count + 1}: ")) if num < 0: print("အနုတ်ကိန်း မထည့်နဲ့! ထပ်ထည့်ပါ။") continue # အနုတ်ကိန်း ဆိုရင် ထပ်မေးမယ် (count မတိုးဘူး) numbers.append(num) count += 1 print(f"\nထည့်ထားတဲ့ ဂဏန်းတွေ: {numbers}") print(f"ပေါင်းလဒ်: {sum(numbers)}")

while vs for: ဘယ်ကောင် ဘယ်မှာ သုံးရမလဲ?

while Loop (The Condition Loop)

ဘယ်မှာသုံးလဲ?

  • ဘယ်နှစ်ခါ ပတ်ရမလဲ အတိအကျ မသိတဲ့အခါ။
  • Condition တစ်ခု True ဖြစ်နေသရွေ့ ပတ်ချင်တဲ့အခါ။

ဥပမာ:

  • User က quit လို့ မရိုက်မချင်း game ကို ဆက် run ချင်တယ်။ (သူ ဘယ်တော့ ရိုက်မလဲ မသိနိုင်ဘူး)
  • Network မကျနေသရွေ့ data ဆက် download လုပ်နေ။
  • Password မမှန်သေးသရွေ့ ထပ်မေးနေ။

အန္တရာယ်: Infinite Loop (update မေ့ရင် သွားပြီ)။

for Loop (The Sequence Loop)

ဘယ်မှာသုံးလဲ?

  • ဘယ်နှစ်ခါ ပတ်ရမလဲ အတိအကျ သိတဲ့အခါ။
  • Sequence (စာရင်း၊ String၊ range) ကုန်အောင် ပတ်ချင်တဲ့အခါ။

ဥပမာ:

  • range(10) (၁၀ ခါ အတိအကျ ပတ်)
  • List ထဲက Item အားလုံး (၅ ခုရှိရင် ၅ ခါ အတိအကျ ပတ်)
  • String ထဲက စာလုံး အားလုံး (ကုန်တဲ့အထိ အတိအကျ ပတ်)

အန္တရာယ်: မရှိသလောက်ပဲ။ Auto ရပ်တယ်။

Suggestion:
  • ဘယ်နှစ်ခါ ပတ်မလဲ သိရင် → for Loop သုံး
  • ဘယ်နှစ်ခါ ပတ်မလဲ မသိရင် → while Loop သုံး
  • Sequence ကို လိုက်ချင်ရင် → for Loop သုံး
  • Condition အပေါ် မူတည်ပြီး ပတ်ချင်ရင် → while Loop သုံး

အနှစ်ချုပ်

Loop ဆိုတာ:

  • Code တွေကို ထပ်ခါတလဲလဲ Run စေတာ။
  • Manual လုပ်စရာ မလို။ Automatic ပတ်တယ်။

while Loop:

  • Condition မှန်နေသရွေ့ ပတ်တယ်။
  • ဘယ်လောက်ကြာမလဲ မသိ။
  • Update ကို မမေ့နဲ့ (Infinite Loop ဖြစ်မယ်)။

for Loop:

  • Sequence ကုန်တဲ့အထိ ပတ်တယ်။
  • ဘယ်လောက်ကြာမလဲ သိတယ်။
  • range() နဲ့ အရမ်း အတွဲညီတယ်။
  • Infinite Loop မဖြစ်နိုင်ဘူး။

break Statement:

  • Loop ကနေ ချက်ချင်း ထွက်တာ။
  • Loop အပြင်ကို ခုန်သွားတယ်။

continue Statement:

  • လက်ရှိ iteration ကို ကျော်တာ။
  • နောက် iteration ကို ဆက်လုပ်တယ်။
  • Loop ကနေ မထွက်ဘူး။
Okay Loop တွေရဲ့ အခြေခံကို ရှင်းသွားပြီ။ for နဲ့ while ကို ကျွမ်းပြီဆိုရင် Programming မှာ အရမ်းအသုံးဝင်မယ်။

Quick Reference

loops_reference.py
# for Loop with range() for i in range(5): print(i) # 0, 1, 2, 3, 4 # for Loop with range(start, stop) for i in range(1, 6): print(i) # 1, 2, 3, 4, 5 # for Loop with range(start, stop, step) for i in range(0, 10, 2): print(i) # 0, 2, 4, 6, 8 # for Loop with String for char in "Python": print(char) # for Loop with List for item in ["a", "b", "c"]: print(item) # while Loop count = 0 while count < 5: print(count) count += 1 # Update မမေ့နဲ့! # break - Loop ကနေ ထွက်တာ for i in range(10): if i == 5: break print(i) # continue - iteration ကျော်တာ for i in range(5): if i == 2: continue print(i) # 0, 1, 3, 4 (2 ကို ကျော်သွားတယ်)