← Back to Home

Python Booleans

Boolean (bool) ဆိုတာ ဘာလဲ?

Boolean ဆိုတာ ဟုတ်လား (True)၊ မဟုတ်လား (False)... အဲ့ဒီ အဖြေ နှစ်ခုတည်းပဲ ရှိတဲ့ data type။

True
False

ဘရို မီးခလုတ် ကို စဉ်းစားကြည့်။ ဖွင့် (True) တယ်၊ ပိတ် (False) တယ်။ ကြားထဲမှာ တစ်ဝက် ဖွင့်တာတို့၊ နည်းနည်း ပိတ်တာတို့ မရှိဘူး။ နှစ်ခုတည်း ပဲ။ Python မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချစရာရှိရင် ဒီကောင်တွေ ကိုသုံးတယ်။

                boolean_basics.py
            
# Boolean တန်ဖိုး နှစ်ခု
is_sunny = True
is_raining = False

print(is_sunny)     # True
print(is_raining)   # False

# Type စစ်ကြည့်မယ်
print(type(is_sunny))  # <class 'bool'>

သတိ: Python မှာ True နဲ့ False လို့ ရေးရတယ်။ T နဲ့ F က စာလုံးအကြီး (Capital Letter) ဖြစ်ရမယ်။ true (အသေး) ဆိုပြီး သွားမရေးနဲ့။ Error တက်လိမ့်မယ်။

                boolean_error.py
            
# အမှန်
correct = True   # အဆင်ပြေတယ်
correct = False  # အဆင်ပြေတယ်

# အမှား - Error တက်မယ်
# wrong = true   # NameError
# wrong = false  # NameError
# wrong = TRUE   # NameError

Boolean တွေ ဘယ်ကထွက်လာတာလဲ?

Boolean တွေက မေးခွန်းတွေမေးရာကနေ ထွက်လာတာ။ နှိုင်းယှဉ် လိုက်လို့ ရလာတဲ့အဖြေတွေပေါ့။

Python မှာ နှိုင်းယှဉ် တဲ့ Comparison Operators တွေရှိတယ်:

                Comparison Operators
            
== (တူလား?)
!= (မတူဘူးလား?)
>  (ပိုကြီးလား?)
<  (ပိုငယ်လား?)
>= (ကြီးလား သို့မဟုတ် တူလား?)
<= (ငယ်လား သို့မဟုတ် တူလား?)

နံပါတ်တွေ နှိုင်းယှဉ်တာ:

                number_comparison.py
            
x = 10
y = 5

# ကဲ... စစ် ကြည့်မယ်
print(f"x (10) က y (5) ထက် ကြီးလား? : {x > y}")
# Output: x (10) က y (5) ထက် ကြီးလား? : True

print(f"x (10) နဲ့ y (5) တူလား? : {x == y}")
# Output: x (10) နဲ့ y (5) တူလား? : False

print(f"x (10) က y (5) နဲ့ မတူဘူးလား? : {x != y}")
# Output: x (10) က y (5) နဲ့ မတူဘူးလား? : True

print(f"x (10) က y (5) ထက် ငယ်လား? : {x < y}")
# Output: x (10) က y (5) ထက် ငယ်လား? : False

print(f"x (10) က y (5) ထက် ကြီးလား တူလား? : {x >= y}")
# Output: x (10) က y (5) ထက် ကြီးလား တူလား? : True

String တွေကိုလည်း စစ် လို့ရတယ်:

                string_comparison.py
            
name1 = "Aung"
name2 = "Ba"

print(f"နာမည်နှစ်ခု တူလား? : {name1 == name2}")
# Output: နာမည်နှစ်ခု တူလား? : False

# Case sensitive ဖြစ်တယ်
print("aung" == "Aung")  # False
print("aung" == "aung")  # True

သတိ: == (နှိုင်းယှဉ်တာ) နဲ့ = (တန်ဖိုးထည့်တာ) ကို မမှားနဲ့။

x = 10 (ဒါက x ထဲကို 10 ထည့် လိုက်တာ)
x == 10 (ဒါက x ထဲကကောင်က 10 ဟုတ်လား လို့စစ်တာ)

if x = 10: လို့ သွားရေးရင် တန်း မှားပြီ။ if x == 10: မှ အမှန်။

Boolean Logical Operators

မေးခွန်းတွေကို ဆင့်ပြီး မေးချင်ရင် (and, or, not) ဆိုတဲ့ keywords ၃ ခုရှိတယ်။

1. and (နှစ်ခုလုံး မှန် မှ အမှန်)

and ဆိုတာ ပြီးတော့ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရတယ်။ ဒါရော ဟိုဒါရော မှန်မှ True ပြမယ်။ တစ်ခုခုမှားတာနဲ့ တန်း False ပဲ။

                and_operator.py
            
age = 20
has_license = True

# ကားမောင်းခွင့် ရှိလား စစ်မယ်
# (အသက် 18 ကျော် ရမယ် ပြီးတော့ လိုင်စင် ရှိ ရမယ်)
can_drive = (age > 18) and (has_license == True)

print(can_drive)
# Output: True (ဘာလို့လဲ? အသက်လည်း 18 ကျော်တယ်၊ လိုင်စင်လည်း ရှိတယ်)

# တကယ်လို့ age = 15 ဆိုရင်
age2 = 15
can_drive2 = (age2 > 18) and has_license
print(can_drive2)
# Output: False (အသက် 18 မကျော်သေးလို့)

and Operator Truth Table:

                and_truth_table.py
            
print(True and True)    # True
print(True and False)   # False
print(False and True)   # False
print(False and False)  # False

2. or (တစ်ခုခု မှန် ရင် အမှန်)

or ဆိုတာ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု။ ဒါ ဖြစ်ဖြစ် ဟိုဒါ ဖြစ်ဖြစ်၊ တစ်ခုခု True ဖြစ်တာနဲ့ အဖြေက True ပဲ။ နှစ်ခုလုံး False ဖြစ်မှ False ဖြစ်မှာ။

                or_operator.py
            
is_weekend = False
is_holiday = True

# ဒီနေ့ ရုံးပိတ်လား စစ်မယ်
# (စနေ၊တနင်္ဂနွေ ဖြစ်ရမယ် ဒါမှမဟုတ် အစိုးရရုံးပိတ်ရက် ဖြစ်ရမယ်)
is_off_day = is_weekend or is_holiday

print(is_off_day)
# Output: True (ဘာလို့လဲ? Weekend မဟုတ်ပေမယ့် (False), Holiday (True) ဖြစ်နေလို့)

or Operator Truth Table:

                or_truth_table.py
            
print(True or True)    # True
print(True or False)   # True
print(False or True)   # True
print(False or False)  # False

3. not (ပြောင်းပြန် လှန်တာ)

not ဆိုတာ အငြင်း။ သူက ပြောင်းပြန် လှန်တယ်။ True ကို False ဖြစ်အောင်၊ False ကို True ဖြစ်အောင် လုပ်တယ်။

                not_operator.py
            
is_raining = True

print(f"မိုးရွာနေလား? : {is_raining}")
# Output: မိုးရွာနေလား? : True

print(f"မိုးမရွာဘူးလား? : {not is_raining}")
# Output: မိုးမရွာဘူးလား? : False

# not Operator အလုပ်လုပ်ပုံ
print(not True)   # False
print(not False)  # True

Boolean တွေကို ဘယ်မှာ အဓိက သုံးလဲ?

If Statements (ဆုံးဖြတ်ချက် ချတဲ့ အပိုင်း) တွေမှာပေါ့။

Program တွေကတုံးတယ်။ ဒါဖြစ်ရင် ဒါလုပ်၊ ဟိုဒါဖြစ်ရင် ဟိုဒါလုပ် လို့ အတိအကျ ပြောပြမှရတာ။ အဲ့လို ဒါဖြစ်ရင် ဆိုတာကို Boolean နဲ့ စစ်ရတယ်။

အခြေခံ if statement:

                basic_if.py
            
is_hungry = True # ဒါက Boolean variable

if is_hungry == True: # (if is_hungry: လို့ ရေးလည်း တူတူ ပဲ)
    print("ထမင်းစားကွာ...")
else:
    print("အေးဆေး... အလုပ်ဆက်လုပ်")

# Output: "ထမင်းစားကွာ..."

Tip: အပေါ်က if နောက်က is_hungry ဆိုတာ Boolean True ဖြစ်နေလို့ ထမင်းစားကွာ... ဆိုတဲ့ အခြမ်း (block) ကို သွားတာ။ False ဆိုရင် else အခြမ်းကို တန်းသွားလိမ့်မယ်။

Practical Example 1: အသက် စစ်ဆေးတာ

                age_check.py
            
age = int(input("အသက် ထည့်ပါ: "))

if age >= 18:
    print("ဘရို အရွယ်ရောက်ပြီ")
    print("မဲပေးခွင့် ရှိတယ်")
else:
    print("ငယ်ရွယ်သေးတယ် ဘရို")
    print("မဲပေးခွင့် မရှိသေးဘူး")

Practical Example 2: Login စစ်ဆေးတာ

                login_check.py
            
correct_username = "admin"
correct_password = "1234"

username = input("Username: ")
password = input("Password: ")

# and operator သုံးပြီး နှစ်ခုလုံး မှန် မမှန် စစ်တာ
if username == correct_username and password == correct_password:
    print("Login ok")
    print("ကြိုဆိုပါတယ် ဘရို")
else:
    print("Username သို့မဟုတ် Password မှားနေပါတယ်")
    print("Try again")

Practical Example 3: စာမေးပွဲ ရမှတ် စစ်တာ

                exam_grade.py
            
score = int(input("ရမှတ် ထည့်ပါ (0-100): "))

# Multiple conditions စစ်တာ
if score >= 90:
    print("Grade: A - အလန်း!")
elif score >= 80:
    print("Grade: B - ကောင်းတယ်")
elif score >= 70:
    print("Grade: C - အဆင်ပြေတယ်")
elif score >= 60:
    print("Grade: D - Pass")
else:
    print("Grade: F - Fail ဘရို 😂")

Practical Example 4: ဈေးဝယ် Discount စစ်တာ

                discount_check.py
            
total_amount = float(input("စုစုပေါင်း ငွေ: "))
is_member = input("Member လား? (yes/no): ").lower() == "yes"

discount = 0

# or operator သုံးတာ - Member ဖြစ်ဖြစ် ငွေ 50000 ကျော်ဖြစ်ဖြစ်
if is_member or total_amount > 50000:
    discount = 10
    print("ဘရို 10% Discount ရတယ်!")
    
final_amount = total_amount - (total_amount * discount / 100)
print(f"ပေးရမည့် ငွေ: {final_amount} ကျပ်")

Practical Example 5: အပူချိန် စစ်တာ

                temperature_check.py
            
temperature = float(input("အပူချိန် (Celsius): "))

# Multiple logical operators တွဲသုံးတာ
if temperature > 35:
    print("အရမ်း ပူတယ်")
    print("ရေ များများသောက်")
elif temperature >= 25 and temperature <= 35:
    print("အပူချိန် သင့်တယ်")
elif temperature >= 15 and temperature < 25:
    print("အေးပြီ")
else:
    print("အေးလွန်းတယ်")
    print("အပူပေး ဝတ်စုံစွပ်")

Truthiness

Python မှာ အရမ်းဂေါ်တဲ့အချက်တစ်ချက် ရှိတယ်။ True နဲ့ False တိုက်ရိုက် မဟုတ်ဘဲ၊ တခြားကောင်တွေကိုလည်း True နဲ့ False သတ်မှတ်လို့ရတယ်။

False type တွေ:

                falsy_values.py
            
# ဒီဒါတွေက False လို့ သတ်မှတ်တယ်

print(bool(0))        # False (သုည)
print(bool(0.0))      # False (ဒသမ သုည)
print(bool(""))       # False (Empty String)
print(bool([]))       # False (Empty List)
print(bool({}))       # False (Empty Dictionary)
print(bool(None))    # False (None)

True Type တွေ:

                truthy_values.py
            
# အပေါ်က ၆ ကောင်ကလွဲရင် ကျန်တာ အကုန် True ပဲ

print(bool(10))        # True (int)
print(bool(-5))        # True (negative int)
print(bool("Hello"))  # True (စာပါတဲ့ String)
print(bool([1, 2]))   # True (Data ပါတဲ့ List)
print(bool({"a": 1})) # True (Data ပါတဲ့ Dictionary)

Practical မှာ သုံးတာ:

                truthiness_practical.py
            
my_name = "" # Empty String (ဒါ False လို့ Python က သတ်မှတ်တယ်)

if my_name: # (my_name က True လားလို့ စစ်တာ)
    print(f"မင်္ဂလာပါ {my_name}")
else:
    print("နာမည်ထည့်ဦး")

# Output: "နာမည်ထည့်ဦး" (ဘာလို့? my_name က "" (empty) ဖြစ်နေလို့ False ဖြစ်သွားတယ်)

# နောက်ထပ် ဥပမာ - List စစ်တာ
shopping_list = []

if shopping_list:
    print("ဝယ်စရာ ရှိတယ်")
else:
    print("ဝယ်စရာ မရှိဘူး")
    
# Output: "ဝယ်စရာ မရှိဘူး"

Truthiness: if my_name != "" လို့ ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ရေးစရာမလိုတော့ဘူး။ if my_name: လို့စစ်လိုက်ရုံပဲ။ ရှင်းသွားရော။

Truthiness နဲ့ Number စစ်တာ:

                truthiness_numbers.py
            
# 0 က False, ကျန်တာ True
score = 0

if score:
    print(f"ရမှတ်: {score}")
else:
    print("ရမှတ် မရသေးဘူး")
    
# Output: "ရမှတ် မရသေးဘူး"

# Practical: User input စစ်တာ
user_input = input("တစ်ခုခု ရိုက်ပါ: ")

if user_input: # ဘာမှ မရိုက်ရင် "" (empty) ဖြစ်ပြီး False
    print(f"ဘရို ရိုက်ထားတာ: {user_input}")
else:
    print("ဘာမှ မရိုက်ဘူး")

သတိထားရမယ့် အချက်: Truthiness က အရမ်း အဆင်ပြေပေမယ့်၊ တစ်ခါတစ်လေ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရေးသင့်တဲ့ နေရာမျိုးမှာ အသုံးပြုရင် code က ရှုပ်ထွေးသွားနိုင်တယ်။ if score != 0: လို့ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ရေးတာက တစ်ခါတစ်လေ ပိုကောင်းတယ်။