Python Tutorial - Learn Programming

Operators ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဒီ Chapter မှာ Operator နှစ်မျိုးရှိတယ်။

Comparison Operators - တန်ဖိုးနှစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်စစ်ဆေးတာ။
Logical Operators - အခြေနေတွေကို ပေါင်းပြီးစစ်ဆေးတာ။

ဒီနှစ်ခုက အရေးပါတယ်။ Program တွေမှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရမယ့် နေရာတိုင်းမှာ သုံးရတယ်။ If-Else Statement တွေမှာ မဖြစ်မနေ လိုတယ်။

Comparison Operators (နှိုင်းယှဉ်စစ်မယ်)

Comparison Operators တွေက ရိုးရှင်းတယ်။ သူတို့က တန်ဖိုး (value) နှစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး မှန်လား (True) မှားလား (False) ဆိုတဲ့ အဖြေ (Boolean) တစ်ခုပဲ အမြဲတမ်း ပြန်ပေးတယ်။

1. == (ညီလား - Equal to)

မမှားနဲ့။
= (တစ်လုံးတည်း) က Variable ထဲကို တန်ဖိုးထည့်တာ (Assignment)။
x = 5 (x ထဲကို 5 ထည့်လိုက်တာ)

== (နှစ်လုံး) က တန်ဖိုးနှစ်ခု တူလား လို့ စစ်တာ (Comparison)။
x == 5 (x ထဲကကောင် 5 နဲ့ တူလား လို့ မေးတာ)

                equal_operator.py
            
print(5 == 5)  # 5 က 5 နဲ့ တူလား?
# အဖြေ: True

print(5 == 6)  # 5 က 6 နဲ့ တူလား?
# အဖြေ: False

# String နဲ့လည်း သုံးလို့ရတယ်
print("hello" == "hello")
# အဖြေ: True

2. != (မညီဘူးလား - Not equal to)

== ရဲ့ ပြောင်းပြန်။ မတူဘူး ဆို True ပြန်ပေးတယ်။

                not_equal_operator.py
            
print(5 != 6)  # 5 က 6 နဲ့ မတူဘူးလား? (ဟုတ်တယ် မတူဘူး)
# အဖြေ: True

print(5 != 5)  # 5 က 5 နဲ့ မတူဘူးလား? (မဟုတ်ဘူး တူတယ်)
# အဖြေ: False

3. > (ကြီးလား - Greater than)

                greater_than.py
            
print(10 > 5)  # 10 က 5 ထက် ကြီးလား?
# အဖြေ: True

print(5 > 10)  # 5 က 10 ထက် ကြီးလား?
# အဖြေ: False

4. < (ငယ်လား - Less than)

                less_than.py
            
print(10 < 5)  # 10 က 5 ထက် ငယ်လား?
# အဖြေ: False

print(5 < 10)  # 5 က 10 ထက် ငယ်လား?
# အဖြေ: True

5. >= (ကြီးလား သို့မဟုတ် ညီလား - Greater than or equal to)

ကြီးလည်း True ပဲ။ တူလည်း True ပဲ။

                greater_equal.py
            
print(10 >= 5)   # 10 က 5 ထက် ကြီးတယ် (True)
# အဖြေ: True

print(10 >= 10)  # 10 က 10 နဲ့ ညီတယ် (True)
# အဖြေ: True

print(5 >= 10)   # 5 က 10 ထက် မကြီးဘူး (False)
# အဖြေ: False

6. <= (ငယ်လား သို့မဟုတ် ညီလား - Less than or equal to)

ဒါလည်း တူတူပဲ။

                less_equal.py
            
print(10 <= 5)   # 10 က 5 ထက် မငယ်ဘူး (False)
# အဖြေ: False

print(10 <= 10)  # 10 က 10 နဲ့ ညီတယ် (True)
# အဖြေ: True

print(5 <= 10)   # 5 က 10 ထက် ငယ်တယ် (True)
# အဖြေ: True

Comparison Operators အကျဉ်း:

                comparison_summary.py
            
# Comparison Operators အားလုံး
x = 10
y = 5

print(x == y)   # False (10 နဲ့ 5 မတူ)
print(x != y)   # True (10 နဲ့ 5 မတူ)
print(x > y)    # True (10 က 5 ထက် ကြီး)
print(x < y)    # False (10 က 5 ထက် မငယ်)
print(x >= y)   # True (10 က 5 ထက် ကြီး)
print(x <= y)   # False (10 က 5 ထက် မငယ်)

Logical Operators

အပေါ်က True / False အဖြေတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး စစ်ဆေးဖို့ သုံးတယ်။

ဥပမာ - Club ဝင်ခွင့် စစ်မယ်:

အသက် 18 လည်း ပြည့်ရမယ်။ (AND)
ပိုက်ဆံ 5000 လည်း ပါရမယ်။

အဲ့လို AND တွေ OR တွေ သုံးတာကို Logical Operators လို့ခေါ်တယ်။

1. and (နှစ်ခုလုံး မှန်မှ မှန်မယ်)

and က စည်းကမ်းကြီးတယ်။ သူနဲ့ ချိတ်ထားတဲ့ အခြေနေ (Condition) နှစ်ခုလုံး True ဖြစ်မှ သူက True ပြန်ပေးတယ်။ တစ်ခုလေး False ဖြစ်တာနဲ့ သူက လုံးဝ False ဖြစ်သွားမယ်။

                and_operator.py
            
age = 20
money = 10000

# (age > 18) က True၊ (money > 5000) က True
print( (age > 18) and (money > 5000) )
# အဖြေ: True (ကဲ... bro ဝင်လို့ရပြီ)

                and_false_example.py
            
age = 20
money = 3000 # ပိုက်ဆံမပြည့်ဘူး

# (age > 18) က True၊ (money > 5000) က False
print( (age > 18) and (money > 5000) )
# အဖြေ: False (True and False ဆိုတော့ False ပဲ။ bro ဝင်မရဘူး။)

and Operator Truth Table:

                and_truth_table.py
            
# and Operator အလုပ်လုပ်ပုံ (နှစ်ခုလုံး True မှ True)
print(True and True)    # True
print(True and False)   # False
print(False and True)   # False
print(False and False)  # False

2. or (တစ်ခု မှန်ရင် မှန်ပြီ)

or က စိတ်ပူတယ်။ တစ်ခုခု True ဖြစ်တာနဲ့ သူက OK ပြီ၊ True ပြန်ပေးတယ်။ နှစ်ခုလုံး False ဖြစ်မှပဲ သူက False ဖြစ်တယ်။

ဥပမာ - Bus ကား စီးမယ်။ ကျောင်းသားကတ် ပါရင် ရတယ် OR VIP ကတ် ပါရင် ရတယ်။

                or_operator.py
            
has_student_card = False
has_vip_card = True

# (False) or (True)
print(has_student_card or has_vip_card)
# အဖြေ: True (VIP ကတ် ပါတာနဲ့ စီးလို့ရပြီ)

                or_false_example.py
            
has_student_card = False
has_vip_card = False

# (False) or (False)
print(has_student_card or has_vip_card)
# အဖြေ: False (နှစ်ခုလုံး မပါရင်တော့ သွားပြီ။ စီးမရဘူး။)

or Operator Truth Table:

                or_truth_table.py
            
# or Operator အလုပ်လုပ်ပုံ (တစ်ခု True ရင် True)
print(True or True)    # True
print(True or False)   # True
print(False or True)   # True
print(False or False)  # False

3. not (ပြောင်းပြန်လှန်မယ်)

ဒါက အရှင်းဆုံး။ သူက True ကို False ပြောင်းတယ်။ False ကို True ပြောင်းတယ်။ ပြောင်းပြန်လှန်တာ။

                not_operator.py
            
is_raining = True
print(not is_raining)
# အဖြေ: False

is_raining = False
print(not is_raining)
# အဖြေ: True

Logical Operators အကျဉ်း:

and - နှစ်ခုလုံး True မှ True ပြန်ပေးတယ်။
or - တစ်ခု True ရင် True ပြန်ပေးတယ်။
not - True ကို False၊ False ကို True ပြောင်းတယ်။

Practical Examples

Example 1: Boss Fight Game

ကဲ... အကုန်ပေါင်းပြီး စမ်းကြည့်မယ်။

Scenario: ဂိမ်းတစ်ခုမှာ Boss ကို တိုက်ခွင့်ရဖို့ စစ်မယ်။

bro level က 50 ကျော် ရမယ် AND bro strength က 100 ကျော် ရမယ်။
OR (ဒါမှမဟုတ်) bro မှာ Special Key (အထူးသော့) ရှိရမယ်။

                boss_fight_game.py
            
level = 45
strength = 120
has_special_key = True

# ကွင်း ( ) ကို သေချာကြည့်။ and ကို အရင်ရှင်းမယ်။
can_fight_boss = (level > 50 and strength > 100) or (has_special_key == True)

# ရှင်းပြချက်:
# 1. (level > 50) -> (45 > 50) -> False
# 2. (strength > 100) -> (120 > 100) -> True
# 3. (has_special_key == True) -> (True == True) -> True

# အခု ပြန်အစားထိုး:
# (False and True) or (True)

# 4. (False and True) -> False (and က တစ်ခုမှားတာနဲ့ မှားတယ်)
# 5. (False) or (True)

# 6. အဖြေ -> True (or က တစ်ခုမှန်တာနဲ့ မှန်တယ်)

print(can_fight_boss)
# အဖြေ: True (bro Boss တိုက်လို့ရပြီ)

Example 2: Login System (Username AND Password စစ်တာ)

                login_system.py
            
print("=== Login System ===")

# အချက်လက် အမှန်
correct_username = "admin"
correct_password = "pass123"

# User ထည့်မယ်
username = input("Username: ")
password = input("Password: ")

# နှစ်ခုလုံး မှန်မှ Login ဝင်လို့ရမယ် (and သုံးတယ်)
if username == correct_username and password == correct_password:
    print("\nLogin အောင်မြင်ပါတယ်!")
    print("ကြိုဆိုပါတယ် bro")
else:
    print("\nLogin မအောင်မြင်ပါ!")
    print("Username သို့မဟုတ် Password မှားနေပါတယ်")

Example 3: Age Verification System (အသက် စစ်တာ)

                age_verification.py
            
print("=== အသက်အရွယ် စစ်ဆေးမယ် ===")

age = int(input("Bro ရဲ့ အသက်: "))
has_parental_consent = input("မိဘခွင့်ပြုချက် ရှိလား? (yes/no): ").lower() == "yes"

# အသက် 18 ကျော်ရမယ် OR မိဘခွင့်ပြုချက် ရှိရမယ်
if age >= 18 or has_parental_consent:
    print("\nဝင်ခွင့်ပြုပါတယ်!")
    if age >= 18:
        print("အသက် 18 ပြည့်ပြီး ဖြစ်လို့")
    else:
        print("မိဘခွင့်ပြုချက် ရှိလို့")
else:
    print("\nဝင်ခွင့်မပြုပါ!")
    print("အသက် 18 မပြည့်သေးဘူး၊ မိဘခွင့်ပြုချက်လည်း မရှိဘူး")

Example 4: လျှော့စျေး ရခွင့်

                shopping_discount.py
            
print("=== လျှော့စျေး စစ်ဆေးမယ် ===")

total_amount = float(input("စုစုပေါင်း ငွေ: "))
is_member = input("Member လား? (yes/no): ").lower() == "yes"
is_weekend = input("Weekend လား? (yes/no): ").lower() == "yes"

discount = 0

# လျှော့စျေး ရ/မရ စစ်မယ်
# (Member ဖြစ်ရမယ် AND ငွေ 50000 ကျော်ရမယ်) OR Weekend ဖြစ်ရမယ်
if (is_member and total_amount > 50000) or is_weekend:
    discount = 15
    print("\nဂုဏ်ယူပါတယ်! 15% လျှော့စျေး ရရှိပါမယ်!")
    
    if is_weekend:
        print("အကြောင်းရင်း: Weekend Special Offer")
    else:
        print("အကြောင်းရင်း: Member + ငွေ 50000 ကျော်")
        
elif is_member:
    discount = 5
    print("\nMember လျှော့စျေး: 5%")
    
else:
    print("\nလျှော့စျေး မရရှိပါ")

# နောက်ဆုံး ငွေ တွက်မယ်
discount_amount = total_amount * discount / 100
final_amount = total_amount - discount_amount

print(f"\nမူလ ငွေ: {total_amount} ကျပ်")
print(f"လျှော့စျေး: {discount}% ({discount_amount} ကျပ်)")
print(f"ပေးရမည့် ငွေ: {final_amount} ကျပ်")

Example 5: Complex Conditions

                exam_eligibility.py
            
print("=== စာမေးပွဲဖြေဆိုခွင့် စစ်ဆေးမယ် ===")

attendance = float(input("တက်ရောက်မှု (%): "))
homework_done = int(input("အိမ်စာလုပ်ပြီးသား (အရေအတွက်): "))
has_medical_reason = input("ဆေးဝါးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက် ရှိလား? (yes/no): ").lower() == "yes"

# စာမေးပွဲဖြေဆိုခွင့် ရဖို့:
# (တက်ရောက်မှု 75% ကျော် AND အိမ်စာ 8 ခုကျော် လုပ်ပြီး) OR ဆေးဝါးဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက် ရှိရမယ်

eligible = (attendance >= 75 and homework_done >= 8) or has_medical_reason

if eligible:
    print("\nစာမေးပွဲ ဖြေခွင့်ရှိပါတယ်!")
    
    if has_medical_reason:
        print("အကြောင်းရင်း: ဆေးဝါးဆိုင်ရာ ခွင့်ပြုချက်")
    else:
        print("အကြောင်းရင်း: တက်ရောက်မှု နဲ့ အိမ်စာ အရည်အချင်းပြည့်မှီ")
else:
    print("\nစာမေးပွဲ ဖြေခွင့်မရှိပါ")
    print("အကြောင်းရင်း: တက်ရောက်မှု သို့မဟုတ် အိမ်စာ မပြည့်မီပါ")

အနှစ်ချုပ်

Comparison Operators:

စစ်တယ်။ အဖြေ True ဒါမှမဟုတ် False ပဲ ပြန်ပေးတယ်။

== ညီလား?
!= မညီဘူးလား?
> ကြီးလား?
< ငယ်လား?
>= ကြီးလား သို့မဟုတ် ညီလား?
<= ငယ်လား သို့မဟုတ် ညီလား?

= နဲ့ ==: မမှားနဲ့။
= ထည့်တာ (Assignment)
== စစ်တာ (Comparison)

Logical Operators:

and - နှစ်ခုလုံး မှန်မှ True။
or - တစ်ခု မှန်ရင် True။
not - ပြောင်းပြန်လှန်တာ။

Suggest: ဒီကောင်တွေ ကျွမ်းပြီဆိုရင် နောက်လာမယ့် If-Else (ဆုံးဖြတ်ချက်ချတာ) မှာ bro ကျွမ်းပြီ။

Quick Reference

                operators_quick_reference.py
            
# Comparison Operators
print(5 == 5)    # True (တူတယ်)
print(5 != 6)    # True (မတူဘူး)
print(10 > 5)    # True (ကြီးတယ်)
print(5 < 10)    # True (ငယ်တယ်)
print(10 >= 10)  # True (ကြီးတယ် သို့မဟုတ် ညီတယ်)
print(5 <= 10)   # True (ငယ်တယ် သို့မဟုတ် ညီတယ်)

# Logical Operators
print(True and True)    # True (နှစ်ခုလုံး မှန်)
print(True and False)   # False (တစ်ခု မှား)
print(False or True)    # True (တစ်ခု မှန်)
print(False or False)   # False (နှစ်ခုလုံး မှား)
print(not True)        # False (ပြောင်းပြန်)
print(not False)       # True (ပြောင်းပြန်)

# Combined Examples
x = 10
y = 5
print((x > 5) and (y < 10))  # True (နှစ်ခုလုံး မှန်)
print((x == 10) or (y == 10))   # True (တစ်ခု မှန်)

Comparison & Logical Operators